ЗЭЭЛ АВАХАД АНХААРАХ АЛТАН ДҮРЭМ

 

Зээл гэдэг нь өнөөдөр авсан мөнгөө маргааш ХҮҮ–тэй нь буцаан төлөх амлалт юм.
Сар бүрийн зээлийн нийт төлбөр сарын цэвэр орлогын 40%-аас хэтрэхгүй байх

Эх сурвалж: Санхүүгийн зохицуулах хороо

Read More

ХАМТЫН САНХҮҮЖИЛТ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

 

Crowdfunding буюу хамтын санхүүжилт гэдэг нь олон нийтээс хөрөнгө оруулалт босгох замаар шинэ, ААН-ийн тодорхой төсөл, үйл ажиллагааг санхүүжүүлэх үйл явц юм.

Read More

ИТГЭЛЦЛИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

 “Итгэлцлийн үйлчилгээ” гэж харилцан тохиролцож байгуулсан хөрөнгө итгэмжлэх гэрээнд заасан хугацаанд итгэмжлүүлсэн хөрөнгийг итгүүлэгчээс хамгаалж, түүнийг удирдан үр шим хүртэх боломж олгох үйл ажиллагаа юм.

Итгэмжлэгч:

Хөрөнгөө захиран зарцуулах эрхээ гэрээний үндсэн дээр бусдад шилжүүлэн түүнийгээ үр шимийг хүртэгч

Итгэлцлийн үйлчилгээ эрхлэгч:

Санхүүгийн зохицуулах хорооноос тусгай зөвшөөрөл авсан хуулийн этгээд.

Итгэмжлэгч өөрийн хөрөнгийг итгэлцлийн үйлчилгээ эрхлэгчийн өмчлөлд 6 сараас доошгүй хугацаанд байршуулна.

Эх сурвалж: Санхүүгийн зохицуулах хороо

Read More

ФАКТОРИНГИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

 

Байгууллага богино хугацааны хөрвөх чадварын хэрэгцээгээ хангах зорилгоор бараа худалдсан этгээдэд худалдагч, уг этгээд нь авлагыг цуглуулж, үүсэх эрсдэлийг бүрэн хариуцах санхүүгийн үйлчилгээний хэлбэр юм.

(Худалдагч → Фактор → Худалдан авагч)

---

Факторингийн үйлчилгээний төрлүүд

1. Хариуцах факторинг
Худалдагч байгууллагад бий болох эрсдэлийг өөрөө хариуцна.

2. Үл хариуцах факторинг
Факторингийн байгууллага худалдагчийн зээлийн эрсдэлийг хариуцна.

3. Хөнгөлөлттэй факторинг
Авлагыг цуглуулах үүргийг худалдагч хариуцдаг тул шимтгэлийн хэмжээ бага.

4. Банкны оролцоотой факторинг
Худалдагчийн бүх авлагыг бүрэн санхүүжүүлнэ.

5. Дотоодын болон хил дамнасан факторинг
Дотоодод болон олон улсад факторингийн үйл ажиллагаа явуулдаг.

6. Олон талт факторинг
Дээрх үйлчилгээнүүдээс 2 болон түүнээс дээш төрлийн үйлчилгээг үзүүлдэг.

Эх сурвалж: Санхүүгийн Зохицуулах Хороо

Read More

ҮНЭТ ЭДЛЭЛ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

 

Үнэт эдлэл гэдэг нь:
Үнэт металл болон үнэт чулуугаар хийсэн гоёл чимэглэлийн зүйлсийг (бөгж, хүзүүний зүүлт, ээмэг, бугуйвч гэх мэт) хэлнэ.

---

Эрдэнэсийн сангийн тухай хуулиар зааснаар:

“Үнэт металл” – алт, мөнгө, платина болон түүний бүлэгт багтдаг палладий, иридий, родий, рутений, осмий;

“Үнэт чулуу” – доржпалам, бадмаараг, маргад эрдэнэ, индранил, сувд;

💬 Үнэт эдлэлээ зөв сонгоход карат (сорьц) чухал үүрэгтэй байдаг.

Жишээ:
Болгон алтыг авч үзвэл карат гэдэг нь үнэт эдлэлийг хийхэд хичнээн хэмжээний алт орсныг хэмждэг нэгж юм.

Карат нь 2 утгыг агуулдаг

🔸 Үнэт металлаар хийсэн эдлэл дээрх карат /k/-ын тэмдэглэгээ нь сорьц

• 24k – 99.9% сорьцтой буюу цэвэр алт

• 18k – 75% алт, 25% бусад металл гэх мэт

🔸 Үнэт чулуу дээрх карат /ct/-ын тэмдэглэгээ нь түүний жин

• 1 ct – 200 мг

• 0.5 ct – 100 мг-тай тэнцэх гэх мэт

Эх сурвалж: Санхүүгийн Зохицуулах Хороо

Read More

САНХҮҮГЭЭ ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨХ ВЭ?

Бид “санхүүгийн төлөвлөлт”-ийг дараах 6 үе шаттайгаар хийх боломжтой. Ингэснээр орлогоо зохистой хуваарилж, зарлагаа хянах замаар хуримтлал үүсгэж болно.

1. Одоогийн нөхцөл байдлаа үнэлэх.

Орлого, зарлагаа тооцож, санхүүгийн бодит байдлаа тодорхойлох.

2. Зорилгоо тодорхойлох.

Хуримтлал үүсгэх зорилго, хугацаа, хэрэгцээг тодорхойлох.

3. Санхүүгийн төлөвлөгөө зохиох.

Зорилгодоо хүрэх хугацаа, үе шатыг төлөвлөх.

4. Төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэх.

Санхүүгийн төлөвлөгөөг сахилга баттайгаар хэрэгжүүлж, зарлагаа хянах.

5. Төлөвлөгөөг эргэн харах, залруулах.

Цаг хугацааны явцад гэнэтийн нөхцөл байдал үүсвэл төлөвлөгөөндөө залруулга хийх.

Эх сурвалж: “Санхүүгийн хөтөч” ном

Read More

ЗАЛИЛАНГААС СЭРГИЙЛЬЕ

    Залилах гэмт хэрэг нь хуульд зааснаар бусдыг "...хуурч, эсхүл баримт бичиг, эд зүйл цахим хэрэгсэл ашиглаж, эсхүл зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, сүсэг бишрэлийг далимдуулах, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, эсхүл нэр хүнд, урьдын харилцааны явцад бий болсон итгэлийг урвуулан ашиглаж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэн авсан..." зэрэг шинжийг агуулсан байхыг шаарддаг. Тодруулбал, тухайн иргэний эд зүйл, хөрөнгө мөнгийг авахын тулд ямар нэг гэрээ, хэлэлцээрээр халхавчлах, сайн сайхан зүйл амлах, итгэлийг нь олж авахын тулд тодорхой үйлдлүүдийг хийх зэрэг олон аргаар хохирогчоос өөрийнх нь сайн дураар мөнгө, эд зүйлийг нь гаргуулж авдаг. Энэ төрлийн гэмт хэргийн хохирогчид бусдын "мөнгөө хурдан бөгөөд ихээр өсгөх" гэсэн өгүүлэмжид итгэх, өөрийн хувийн мэдээлэл, данс, цахим хаягийн нууцлалыг хангахад хайнга хандах, залилагч этгээдийн дансны болон хувийн мэдээллийг нягтлахгүй орхигдуулах, хялбар аргаар мөнгөтэй болох гэсэн хүсэл зоригоосоо болж хохирдог тул иргэн Та хянуур байж залилах гэмт хэргийн хохирогч болохоос урьдчилан сэргийлээрэй.

Read More

ВИРТУАЛ ХӨРӨНГӨ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

"Виртуал хөрөнгө" гэж аливаа улсын албан ёсны мөнгөн тэмдэгт, үнэт цаасны дижитал хэлбэр, эсхүл Монголбанкнаас зөвшөөрөлтэй цахим мөнгөнөөс бусад дижиталаар шилжүүлэх, арилжаалах боломжтой төлбөрийн, эсхүл хөрөнгө оруулалтын зорилгоор ашиглагдах үнэ цэнийг дижитал илэрхийлж буй эдийн бус хөрөнгийг хэлнэ.

Виртуал хөрөнгийн давуу болон сул тал

Давуу тал:

• Хялбар төлбөр тооцооны хэрэгсэл;
• Хөрөнгө оруулалтын хэрэгсэл болох;
• Өндөр нууцлалтай;
• Түргэн шуурхай;
• Зардал багатай;
• Цаг хугацаа хэмнэдэг;

Сул тал:

• Ханшийн хэлбэлзэл их;
• Террорист этгээдүүдийн санхүүгийн гүйлгээг дамжуулах болон санхүүжүүлэх эрсдэлийг нэмэгдүүлэх;
• Эх үүсвэр тодорхойгүй өмч хөрөнгийг нуун дарагдуулах;

Read More

ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААН ГЭЖ ЮУ ВЭ?

Хиймэл оюун ухаан (ХОУ) буюу Artificial Intelligence (AI) нь хүн шиг сэтгэх, суралцах, шийдвэр гаргах чадвартай машин, програм хангамж юм.

---

1950–1970

Нейрон сүлжээ (Neural network)

Хүний тархитай төстэй. Оролт (өгөгдөл) аваад, дүгнэлт гаргадаг.

Жишээ:

Зураг дээрх тоо ямар цифр вэ гэдгийг танина.

---

1980–2010

Машин сургалт (Machine learning)

Компьютер өгөгдөл дээрээс өөрөө суралцаж, дараа нь таамаг гаргаж чадна.

Жишээ:

Банк хүнд зээл олгох уу, үгүй юу гэдгийг өгөгдөл дээр үндэслэн шийднэ.

---

2011–2020

Гүнзгий сургалт (Deep learning)

Нарийн, төвөгтэй мэдээллийг ойлгож, илүү нарийвчилсан дүгнэлт гаргаж чадна.

Жишээ:

Хүний яриаг ойлгоод хариулт өгөх; нүүр царай таних.

---

2021–с хойш

Үүсгэх хиймэл оюун ухаан (Generative AI)

Өгөгдөлд үндэслэн шинэ зүйл бүтээж чадна.

Жишээ:

Танилцуулга бэлтгэх; зураг зурах; видео, дуу үүсгэх.

---

Хиймэл оюун ухаан нь бидний эргэн тойронд аль хэдийн байр суурь эзэлж, хэрэглээний салшгүй хэсэг болжээ.

Read More

МЭДЭЭЛЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

Санхүүгийн байгууллагууд нь хэрэглэгчдийн мөнгө, данс, төлбөрийн мэдээлэл болон бусад хувийн мэдээллийг аюулгүй хадгалах, мэдээллийг зөвшөөрөгдсөн хүрээнд ашиглах, мөн алдагдахаас хамгаалах үүрэгтэй.

Мэдээллийн аюулгүй байдал гэдэг нь таны мэдээллийг хууль бус хандалт, кибер халдлага, алдагдлаас хамгаалах арга хэмжээ юм.

Мэдээллийн аюулгүй байдлын үндсэн зорилго

Мэдээллийн нууцлал

Харилцагчийн мэдээллийг зөвшөөрөлгүйгээр задруулахгүй байх.

Мэдээллийн бүрэн бүтэн байдал

Мэдээллийг алдагдуулах, өөрчлөх, устгахгүй байх.

Мэдээллийн хүртээмжтэй байдал

Хэрэглэгчид шаардлагатай үед мэдээлэлд хандах боломжтой байх.

Санхүүгийн байгууллагаас таны мэдээллийн нууцлалыг хангах хүрээнд дараах арга хэмжээг хэрэгжүүлдэг:

Хувийн мэдээллийг зөв ашиглах

Хэрэглэгчийн хувийн мэдээллийг гуравдагч этгээдэд зөвшөөрөлгүйгээр хуваалцахгүй байх.

Удирдлагын арга хэмжээ

Мэдээллийн аюулгүй байдлын дүрэм, бодлого боловсруулах, ажилтны сургалт зохион байгуулах, эрсдэлийг үеийн төлөвлөгөөтэй байх.

Хэрэглэгчийн итгэлийг хадгалах

Мэдээлэл алдагдсан тохиолдолд хэрэглэгчдэд мэдээлж, аюулгүй байдлыг хангах боломж олгох.

Техникийн хамгаалалт

Мэдээллийг шифрлэх, олон шатлалт баталгаажуулалт хийх, цахим халдлагыг илрүүлэх систем ашиглах.

Хууль, дүрэм журмыг мөрдөх

Холбогдох хууль, дүрмийг дагаж мөрдөж, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх.

---

Эх сурвалж: Санхүүгийн зохицуулах хороо, Монгол Улсын санхүүгийн хүртээмжийг сайжруулах хөтөлбөрийн хүрээнд бэлтгэсэн мэдээлэл (Цуврал №54).

Read More